Te Tū Hei Hoamahi, Hei Kaiārahi Hoki

He kaiwhakanohi a Te Mātātupu mō Te Mātāwai, ā, he kaikōkiri hoki nō te rōpū o Te Rangakura, ka mutu  he mea whakatū i raro i Te Whare o te Reo Mauriora. He rōpū rangahau a Te Rangakura e hāpai ana i te mahi ngātahi, i te pānuitanga atu hoki o ngā kōrero ki waenga i ngā tari kāwanatanga e kawe ana i ngā take e pā ana ki te reo Māori me Te Mātāwai.

Ko Te Rangakura o Te Whare o te Reo Mauriora tētahi rōpū rangahau e whakahuihui ana i ngā kanohi nō Te Mātāwai, nō Whakaata Māori, nō Te Māngai Pāho, nō Te Puni Kōkiri, nō Tāhuhu o te Mātauranga, nō Te Taura Whiri i te Reo Māori, nō Te Manatū Taonga me Tatauranga Aotearoa hoki. Ko tāna, he hāpai tika i te mahinga ngātahi me ngā whakawhitiwhitinga ki waenga i ngā tari o te kāwanatanga e kawe ana i ngā mahi e pā ana ki te reo Māori.

Ko tā Te Mātātupu, he whakatū i tētahi puna o ngā taunaki me ngā mātauranga hei tautoko i ngā whakataunga huri noa i Te Mātāwai me te rāngai whānui o te reo Māori. He wāhanga anō ki te rīpoata i tō mātou koke ki te whakatutuki i ngā putanga mō te rautaki Maihi Māori.

He Ara Poutama mō te reo Māori

He momo whai hanga whāiti te rauemi He Ara Poutama mō te reo Māori mō te hopu i te taumata o te reo Māori me te mōhio hoki ki ngā mahinga o te reo Māori ki Aotearoa. Nā Te Rangakura i tono, nā ngā rōpū o Nicholson Consulting rātou ko Kōtātā Insight i mahi tahi ki te hanga i tēnei punaha.

Ko te wawata nui he matapae i te rahi o ngā tāngata e kōrero ana i te reo Māori ki Aotearoa tae noa ki te tau 2040, hei taunaki i ngā whakamahere, i ngā haumitanga, me te whakatau kaupapa mō te whakarauoratanga o te reo Māori hoki, ka mutu, ka mātua whakamahia ki roto o Te Whare o Te Reo Mauriora.

E aro ana a He Ara Pouama mō te reo Māori ki te āhua me te ia o te taupori i roto i ngā kaupapa me ngā takunetanga o te wā, waihoki ngā pāpātanga ki runga i te tangata ki te ako i te reo Māori, ka mutu kia matatau ki te kōrero i te reo Māori. Kotahi anake te tauira pēnei puta noa i te ao. Nā te rautaki motuhake o Aotearoa ki te kohikohi raraunga tauanga.

Mō te āhua ki te whakamahi i te whai hanga whāiti ka āta tirotiro i ngā momo āhuatanga o te tangata (tae rawa atu ki tōna whānau me ngā hapori hoki), waihoki mā te whakamahi i ngā mōhiohio e pā ana ki te hunga e ōrite ana o rātou momo, e taea ai e rātou te kōrero i te reo Māori.

Kua whakaraupapa i ngā kōrero whakarāpopoto ki ngā wāhanga e whā; Tuatahi, ko te rahi o ngā tāngata e matatau ana me te hunga e kōrerorero ana hoki i te reo Māori. Ka rua, ko te rahi o te hunga kōrero Māori ki ngā takiwā o te motu. Ka toru, ko ngā pāpātanga ki te ako i te reo Māori. Ka mutu, he kōrero mō tētahi huarahi whakamua.

Mā te pūnaha He Ara Poutama mō te reo Māori e mārama ai tātou ko wai te hunga e kōrero ana i te reo Māori - te pakeke o te tangata, mēnā he toto Māori rānei, waihoki te tūwahi noho. I tēnei wā, e whā ngā momo kauwhiti e tāea ana te whakamahi ki te āta whakaniko i ngā momo matapae mō te hunga e kōrero ana, e matatau ana hoki ki te reo Māori. Ko ngā momo kauwhiti e toru; tuatahi, ko ngā tamariki Māori kei ngā kura Māori katoa; tuarua, ko ngā whānau e uru ana ki ngā kaupapa Māori o te hapori; tuatoru, ko ngā tamariki e ako ana i te reo Māori ki ngā kura auraki.