Ā Mātou Mahi

Kei te arotahi Te Mātāwai ki te waihangatanga o ngā āhuatanga e tautoko ana i ō mātou hapori me ō tātou iwi ki te kimi i ō rātou ake whakautu.

Waihoki, ko te mea nui anō, ahakoa e kōkirihia ana ā mātou mahi e te whakarauoratanga o te reo Māori ki roto i te katoa o ngā kāinga Māori, ehara i te mea kei a mātou anō ngā whakautu. Heoi, kei ngā whānau, kei ngā iwi me ngā hapori Māori kē.

Kei te whai Te Mātāwai i te huhua o ngā ara, e hua mai ai ngā āhuatanga tōtika e ora ai te reo, arā, i te mahi haumi, i te rangahau, i te tū hei māngai, i ngā hononga rautaki ki te Karauna, i ngā mahi whakahaere me ngā ratonga tāpae kōrero ki te Karauna. He tirohanga Māori tō Te Mātāwai, arā, e haere ngātahi ana te taha wairua me te taha kikokiko i a mātou e manaaki ana i ngā hononga ki ngā tāngata me te taiao.
 

Te āhua, te pūtake, te whānui me ngā hiahia mō ngā mahi whakahaere

E whai ana Te Mātāwai i ngā tikanga mahi a te Māori me te Karauna, arā, kei te mahi mātou i roto i ngā ao e rua. Kei te hāpai mātou i ngā tikanga a te ao Māori, ā, kei te pūmau hoki mātou ki te Te Tauākī Whanonga mā te Rāngai Kāwanatanga me ngā tohutohu a Te Mana Arotake.

Hei tā Te Ture mō Te Reo Māori 2016 (Te Ture), ko te kaupapa o Te Mātāwai, kia mahi mā ngā iwi, mā Ngāi Māori;

• hei kaiārahi i te tokonga ake o te hauora me te mauriora o te reo Māori mō ngā iwi me Ngāi Māori, mō ngā hapori anō hoki;
• hei whakatinana i te hononga ki waenga i te Māori me te Karauna e pā ana ki te reo Māori;
• hei tāpae kōrero, hei tautoko i ngā kaupapa o te Karauna e whakarauora ana i te reo Māori; me
• te tū hei kaitirotiro, hei kaiārahi hoki o te ahunga o ngā mahi a Whakaata Māori.

Kua tata ki te $94 miriona kua haumi e Te Mātāwai ki ngā kaupapa 1,9000, neke atu, ki te whakarauora i te reo Māori, nō mai i te timatanga o Te Mātāwai.

Ahakoa te rahi o ngā aupiki, engari e whakawehi ana te reo Māori. Koinei te take nui o Te Mātāwai me ngā punaha reo katoa, kia haumaru, kia whakapūmau i te reo Māori hei reo tukuiho ki a tātou mokopuna.

E tutuki mārika ai ngā putanga mō te whanaketanga o te reo Māori, kua āta whakapakari i ngā whāinga kia aro pū ki ngā putanga e rua: Tukuihotanga me te Hononga Hapori Reo. Koinei te kiko o te rauoratanga o te reo Māori hei reo kōrero.

E 96% te rahi o ngā kaupapa i haumi e Te Mātāwai i hāpai ake i te whāinga Tukuihotanga - te tukuihotanga o te reo Māori, i te rauna 2024-25.

I haumi e mātou ngā kaupapa mahere reo e 300 - neke atu, nō te tau 2018 e tautoko ana i te whanaketanga o ngā mahere me ngā rautaki a whānau, a hapū, a iwi ki te kōrero i te reo Māori. Mō te nuinga, e 30 tekau ngā tāngata ki ia kaupapa - he neke atu i te 9,000 ngā whānau, hapū, iwi rānei e waihanga ana, e whakapūmau ana i ngā mahere reo puta noa i Aotearoa.

Ko ngā kaupapa rumaki reo i tautoko e mātou he whānui, pēnei i ngā Kura Reo e aki atu ana i ngā tāngata e 100, tae rawa atu ki ngā Hui hirahira pēnei i a Toitū Te Reo i āki i ngā tāngata 8,000 i ngā rangi e rua, ka mutu ko ngā wānanga e hāpai ana i ngā whānau me ngā hapū ki te ako i te reo rangatira.