Whiua ki te ao, whiua ki te rangi, whiua ki Te Tairāwhiti!
He pānui whakahirahira tēnei nā Te Mātāwai me Te Taura Whiri i te Reo Māori e whakapuaki ana i te tū o Tūranganui-a-Kiwa hei Tāone Reo Māori i tēnei Wiki o te Reo Māori, otirā, e whā ngā Tāone Reo e ārahi ana i ngā whakatairanga ā-motu i tēnei tau.
He taonga tuku iho Te Petihana mō Te Reo Māori, i whakatakotoria ki te Whare Pāremata i te 14 o Hepetema i te tau 1972 e Ngā Tamatoa rātau ko Ngā Kaiwhakapūmau i Te Reo Māori, he mea ārahi anō te kaupapa e Te Ōuenuku Rēne rāua ko Hana Te Hemara Jackson. Nā tō rātau māia i hika ai te ahi o te reo Māori ki Aotearoa nui tou.
Kei te whakanui te kaupapa o Tāone Reo Māori i ngā hapori kua roa e kawe ana i te kaupapa o te reo Māori, kārehā, ko ngā kaiārahi nā rātau te hunga ako i whakaawe kia pakari, kia pūmau te reo Māori hei reo kōrero i te ao, i te pō.
He kāenga rongonui Te Tairāwhiti mō te reo me ngā mahi ā-rēhia. Ka whakarewaina ngā whakatairanga o Te Wiki o te Reo Māori ā te Mane 14 o Hepetema ki te whakataetae kī-o-rahi me tētahi kaupapa whakarauora ā-hapori ka tū ki Te Kura Waenga o Tūranga.
Kei te tika kia tīmata tēnei kaupapa ki te kī-o-rahi, ki tēnei rohe. I te tau 2024, ka riro i te kapa o Tūranga Wāhine, Tūranga Tāne te taitara mō te Whakataetae Kī-o-Rahi Kura Tuarua ā-Motu, kei te whakaatu mai i ngā pūkenga, kārehā, i te kaikā o Te Tairāwhiti ki tēnei tākaro tūturu Māori nei.
Ko te kōrero a Mātai Smith, arā, a te Hoa-Toihau o Te Mātāwai me te Heamana o Te Pae Motuhake o Te Tairāwhiti, “Ko te hanga kaupapa pēnei i runga i tētahi tākaro kei te kaingākau kētia e ngā whānau, e ngā rangatahi, e ngā hapori, koia te ara tika hei whakatinana i te Tāone Reo. Heipū katoa mai ko te reo Māori, ko ngā tikanga tuku iho, ko te hauora, kei konā katoa. Koianei te ara hei whakatutuki i ngā whāinga matua a Te Mātāwai, arā, ko te Tukuihotanga, ko te Hononga Hapori Reo me te Oranga o te Whānau.”
He puna pūtea kei te $3,000 te wāriu ka wāwāhingia, ka riro i ngā kura ka eke ki te tūranga tuatahi tae atu ki te tūranga tuawhā. Arā atu wētahi paraihe ka tukuna ki ngā tamariki, ki ngā kaiako me te hapori nui tou.
Hei whakangahau i te iwi, ka riro mā DJ CJ Houkamau ngā waiata Māori e whakapāoho mō te rā, mā Te Hauora o Tūranganui-a-Kiwa ngā kai o te rā, ā, kāre i tua atu i a Mātai Smith hei kaitātaki kōrero, māna ngā take o te rā e whakapāoho, te hapori e whakakata.
Hei te aonga ake o Te Wiki o te Reo Māori, kei te anga whakamua a Tūranga me Te Tairāwhiti nui tou ki te whakatairanga i te reo Māori hei reo kōrero i ia rā ki tēnā kāenga, ki tēnā hapori, ki tēnā iwi. Taputapu kē!
KA MUTU
He kōrero ki te ētita:
Mō ngā taipitopito kōrero, rēhita mai ki tā mātou kauhau tuihono, tikiake rānei i ngā waitohu Te Wiki ki www.reomaori.co.nz/turanga-nui-a-kiwa
